وبسایت شخصی محمـود نـورانــی

وبسایت شخصی محمـود نـورانــی

ژئـــوپلیتیـک بـرای صلـح ابنـــاء بشــر
وبسایت شخصی محمـود نـورانــی

** معرفی کتاب **

کتاب «علل پیدایش و بقای کشور ایران»
اثر دکتر «محمدرضا حافظ نیا»و«ابوالفضل کاوندی کاتب»
تهران: انتشارات سمت
چاپ: ۱۳۹۶

کشورها، برجسته‌ترین تقسیم‌بندی سیاسی ـ جغرافیایی مستقل جهان کنونی هستند و همچنان از مهم‌ترین بازیگران نظام بین‌المللی به شمار می‌روند. اینکه چه عامل و یا عواملی زمینه پیدایش کشورها و همچنین ماندگاری آن‌ها را فراهم می‌سازد، از موضوعات مورد مطالعه جغرافیای سیاسی است که از آن با نام علت وجودی و علت بقا یاد می‌شود. عوامل پیدایش و بقای کشور بر یکپارچگی ملی و ساخت هویتی مستقل تأثیرگذارند و تبدیل به شالوده‌های هویت ملی کشورها می‌شوند.
ایران امروز نیز بخشی از جغرافیا، فرهنگ، تاریخ دیرپا و مردمان ساکن فلات ایران در نقشه سیاسی جهان است. بارزترین ویژگی کشور ایران، گوناگونی در پدیده‌های طبیعی، انسانی و سرگذشت پرتلاطم تاریخی است. آنچه سبب شده است تا نام یگانة ایران همگام با این گوناگونی شکل گیرد پرسش نوشتار پیش روست.
فصل های سه گانه این کتاب عبارت اند از:
🔸 فصل اول: تعریف‌ها و مباحث نظری
🔸 فصل دوم: نیروهای زیربنایی علت وجودی و بقای ایران
🔸 فصل سوم: نیروهای روبنایی علّت وجودی و بقای ایران
در بخشی از آغاز این اثر می خوانیم: «ایران کشوری تاریخی است که از مدنیت و شکل گیری حکومت در آن سده ها می گذرد، بارزترین ویژگی جغرافیایی ایران تنوع پدیده های طبیعی و انسانی است. تاریخ ایران نیز زیر نفوذ جغرافیا ، میزبان رخدادهای شگرفی بوده است. آنچه امروز ایران نامیده می شود بخشی از جغرافیای فلات ایران و تاریخ مردمان ساکن در آن جاست . جایگاه ایران در جنوب غرب غرب آسیا و در همسایگی تمدن های کهن ، میان رودان، مصر، یونان، توران، چین و هنر و مرکزیت جهان مسکون در دوران باستان از این سرزمین به گفته زرین کوب گذرگاه حوادثی ساخته است که از تاریخ آن سی سده می گذرد . در این فاصله ، ایران شاهد پیروزی ها و شکست ها، شادی ها و غم ها، حوادث طبیعی، ویرانی و آبادانی، جنگ ها و حتی دست اندازی بیگانگان به خاک خود بوده است. پرسش ازسر آمیختگی پیدایش ایران با تنوع هویتی آن ، به موضوع کنونی نوشتار حاضر است.

تبلیغات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران
نویسندگان

پان ترکیسم: گذشته، حال و آینده

| سه شنبه, ۲۵ آبان ۱۳۹۵، ۰۹:۵۶ ق.ظ

پیشرفت و ترقی "پان- ترکیسم"هم برای دولت‌های ترک جدیدی که با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ایجاد شده‌اند، و هم برای اقلیت‌های ترک درون کشورهایی نظیر چین و روسیه مسأله‌ای حیاتی و سرنوشت‌ساز به شمار می‌رود. مکتب پان‌ترکیسم جذاب‌ترین گزینه‌ی جایگزین را برای ملی‌گرایی افراطی، بنیادگرایی اسلامی، و غربی‌شدن غیر دینی مطرح می‌سازد.

اما پان‌ترکیسم برای به مقصود رسیدن و کامیابی در پدید آوردن یکپارچگی و اتحاد بیشتر ترک‌های دنیا باید بر تصویر و وجهه ای منفی فائق آید که چه بسا از برداشتی سطحی ناشی شده باشد. برداشتی که این نهضت را چیزی بیشتر از سرپوشی برای جاه‌طلبی و برتری‌جویی‌های سیاسی آنکارا نمی‌بیند. از این رو، بهتر است این جنبش دست‌کم در کوتاه‌مدت بر محورهای زبان، فرهنگ و حقوق بشر متمرکز شود.

تعریف عام و پذیرفته شده ای از پان‌ترکیسم وجود ندارد. در عام‌ترین معنا و برداشت، پان‌ترکیسم یک جنبش ایدئولوژیکی، سیاسی و تا حدی- فرهنگی است که دستیابی به سطح عالی‌تری از وحدت و یکپارچگی در میان ترک‌های دنیا، و شاید هم تا سر حد تأسیس کنفدراسیونی از دول ترک یا حتی فدراسیونی ترکی را در سر می‌پروراند. برخی نیز پان‌ترکیسم را رهایی تمامی خلق ترک از ظلم و جور استعماری، یا متضمن مواردی همچون الفبا یا زبانی مشترک، فرهنگ یکدست و نظایر آن، استدلال و معرفی می‌کنند. پان‌ترکیسم در ترکیه غالبا با معیار بسط و گسترش نفوذ رو به شرق آنکارا تعریف می‌شود

در حالی که جنبه‌های فرهنگی اتحاد ترک‌ها برای هیچ کس تهدید کننده بنظر نمی‌رسد، اما  در کشورهایی که در مجاورت دولت‌های ترک قرار دارند یا کشورهایی که دارای اقلیت‌های ترک هستند وجود یک دستور کار سیاسی پان‌ترکی موجب نگرانی و تشویش می‌شود. از این رو تعریف پان‌ترکیسم در روسیه، بلغارستان، یونان، چین و برخی کشورهای دیگر معمولا در قالب عبارات منفی بیان و ابراز می‌شود و شامل صفت‌هایی همچون « مرتجع»،« فزون خواه»، irredentist]اصطلاح قدیمی به معنای طرفدار بازگرداندن ایتالیایی زبان ها به ایتالیا[ و نظایر آن می‌شود.

تعریف منفی پان‌ترکیسم طی چند دهه گذشته در غرب حاکم بوده است. ترکیه که حاضر به مخاطره انداختن روابطش با غرب و روسیه نیست، از گذشته برای ایفای نقشی فعال در خصوص رواج مجدد و احیای وحدت ترکی اکراه داشته است. تصویر منفی پان‌ترکیسم در غرب، آنکارا را تا کنون از تقبل نقش رهبری در فرایند وحدت ترکی بازداشته است. فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و ظهور پنج دولت ترکی خود مختار‌تر، لاجرم به ارزشیابی مجدد این خط مشی پر‌سابقه منجر خواهد شد

شالوده جنبش پان‌ترکی به بیشتر از یک قرن پیش برمی‌گردد. انتشار روزنامهTercuman" * توسط  اسماعیل بی‌ گسپیرالی**  (قصیرعلی) در سال 1883، نخستین واقعه مهم در تاریخ پان‌ترکیسم بود. به برکت وجود این روزنامه، گسترش و شیوع انگاره وحدت ترک‌ها در میان اقلیت‌های ترکی روسیه آغاز شد. شعار "قصیر‌علی" «وحدت اندیشه، وحدت زبان، وحدت عمل» برای نسل‌های متوالی تاتارهای جزیره کریمه، تاتارهای ولگا، و روشنفکران آذربایجانی الهام بخش بوده است.

گسپیرالی کوشش خود را به کار بست تا زبان ترکی مشترکی را با حذف کردن واژه‌های فارسی و عربی از  یک مدل ساده شده ترکی عثمانی ایجاد کند. اما در آن زمان، گویش‌های متنوع ترکی از قبل به عنوان زبان‌های با اصالت و ذیحق جا افتاده بودند، و ترکی عثمانی تنها یکی از زمره‌ی چندین گویش موجود به حساب می‌آمد. بنابراین طرح یک زبان مشترک ترکی در جلب نظر و پا‌گرفتن ناکام ماند. بعدها رهبران شوروی با وضع الفبای متفاوت و تحمیل آن بر ترک‌های اتحاد جماهیر شوروی عمدا و آگاهانه این اختلافات را دامن زدند.

گاهنامه «ترک» که در سال 1902 در قاهره دایر شد در ترویج و اشاعه پان‌ترکیسم به عنوان گزینه جایگزینی برای غربی شدن و پان‌اسلامیسم نیز فعال بود.

نخستین اثر نظری پان‌ترکیسم توسط یک تاتار قزاق بنام "یوسف اکچر" نوشته شد. وی در سال 1904 مقاله ای تحت عنوان «سه سلطان سیاست» ]ترکی: اوچ ترزی سیاست[ منتشر کرد که بطور صریح و روشنی  به بیان اصول عقاید ایدئولوژی پان‌ترکیسم پرداخته بود. چهار سال بعد و در سال 1908، یک آذربایجانی بنام "علی حسین‌زاده" مقاله‌ای را تحت عنوان «ترکی‌سازی، اسلامی‌کردن، مدرنیزه‌کردن» منتشر کرد که انگاره پان‌ترکیسم را بیشتر از پیش توسعه داد. اما سهم و نقش نظری عمده برای ایدئولوژی پان‌ترکیسم توسط یک ترک بنام "ضیا‌گوک- آل" Zia Goek-Alp رقم خورد. کتاب وی با عنوان «اصول و مبانی ترک گرایی» در سال 1923 منتشر شد و به شالوده ایدئولوژیکی پان‌ترکیسم بدل شد.

انقلاب بلشویکی 1917 در روسیه عملا نهضت پان‌ترکیسم را در همان دوران طفولیت‌اش از میان برد. هر گونه اقدام و کوششی در جهت حصول وحدت ترکی با شدت و حدّت از سوی کمونیست‌ها سرکوب و متوقف می‌شد. علاوه بر این، مسکو منتهای تلاشش را برای جدا کردن و تفرقه انداختن و تضعیف ترک‌ها به کار بست. فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1991 شرایطی را برای احیا و رواج مجدد جنبش پان‌ترکیسم خلق کرد.

ترکیه دیگر تنها حکومت مستقل و خود مختار ترکی محسوب نمی‌شد. ازبکستان، آذربایجان، ترکمنستان، قرقییزستان و قزاقستان از سلطه مستعمراتی رهایی یافتند. در همان سال، مجمع  ترک‌ها در قزاقستان تأسیس شد؛ رویدادی که قاعدتا به عنوان نقطه عطف مهمی در تاریخ جنبش پان‌ترکیسم تلقی می‌شود، چرا که آغاز مرحله سازمانی این جنبش را مشخص می‌کند. این در حالی است که تا سال 1991، جنبش پان‌ترکیسم تنها به عنوان یک ایدئولوژی وجود خارجی داشت و با تأسیس مجمع ترک‌ها بود که نخستین نهاد و تشکیلات پان ترکی به موجودیت رسید.

اکنون مجمع ترک‌ها همایش‌های مرتبی را در پایتخت‌های دول ترکی برگزار می‌کند و اعضایش معرف و نماینده اکثر ملل و گروه‌های قومی ترک در دنیا محسوب می‌شوند.

اما این جنبش چه اندازه مستعد و شایسته توسعه و قوام گرفتن در آینده است؟


برگردان: علی قاضی
مقاله حاضر در شماره دسامبر 1998 نشریه « ترکمن» چاپ لندن منتشر شده است.

پانوشت- مترجم:
* عنوان نشریه Terjüman است که به روسی Perevodchik نام داشت. و تلفظ ترکی آن طبق لگوی خود نشریه" ترجمان" است.

ارسال نظر

تنها امکان ارسال نظر خصوصی وجود دارد
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
نظر شما به هیچ وجه امکان عمومی شدن در قسمت نظرات را ندارد، و تنها راه پاسخگویی به آن نیز از طریق پست الکترونیک می‌باشد. بنابراین در صورتیکه مایل به دریافت پاسخ هستید، پست الکترونیک خود را وارد کنید.