وبسایت شخصی محمـود نـورانــی

وبسایت شخصی محمـود نـورانــی

ژئـــوپلیتیـک بـرای صلـح ابنـــاء بشــر
وبسایت شخصی محمـود نـورانــی

** معرفی کتاب **

کتاب «علل پیدایش و بقای کشور ایران»
اثر دکتر «محمدرضا حافظ نیا»و«ابوالفضل کاوندی کاتب»
تهران: انتشارات سمت
چاپ: ۱۳۹۶

کشورها، برجسته‌ترین تقسیم‌بندی سیاسی ـ جغرافیایی مستقل جهان کنونی هستند و همچنان از مهم‌ترین بازیگران نظام بین‌المللی به شمار می‌روند. اینکه چه عامل و یا عواملی زمینه پیدایش کشورها و همچنین ماندگاری آن‌ها را فراهم می‌سازد، از موضوعات مورد مطالعه جغرافیای سیاسی است که از آن با نام علت وجودی و علت بقا یاد می‌شود. عوامل پیدایش و بقای کشور بر یکپارچگی ملی و ساخت هویتی مستقل تأثیرگذارند و تبدیل به شالوده‌های هویت ملی کشورها می‌شوند.
ایران امروز نیز بخشی از جغرافیا، فرهنگ، تاریخ دیرپا و مردمان ساکن فلات ایران در نقشه سیاسی جهان است. بارزترین ویژگی کشور ایران، گوناگونی در پدیده‌های طبیعی، انسانی و سرگذشت پرتلاطم تاریخی است. آنچه سبب شده است تا نام یگانة ایران همگام با این گوناگونی شکل گیرد پرسش نوشتار پیش روست.
فصل های سه گانه این کتاب عبارت اند از:
🔸 فصل اول: تعریف‌ها و مباحث نظری
🔸 فصل دوم: نیروهای زیربنایی علت وجودی و بقای ایران
🔸 فصل سوم: نیروهای روبنایی علّت وجودی و بقای ایران
در بخشی از آغاز این اثر می خوانیم: «ایران کشوری تاریخی است که از مدنیت و شکل گیری حکومت در آن سده ها می گذرد، بارزترین ویژگی جغرافیایی ایران تنوع پدیده های طبیعی و انسانی است. تاریخ ایران نیز زیر نفوذ جغرافیا ، میزبان رخدادهای شگرفی بوده است. آنچه امروز ایران نامیده می شود بخشی از جغرافیای فلات ایران و تاریخ مردمان ساکن در آن جاست . جایگاه ایران در جنوب غرب غرب آسیا و در همسایگی تمدن های کهن ، میان رودان، مصر، یونان، توران، چین و هنر و مرکزیت جهان مسکون در دوران باستان از این سرزمین به گفته زرین کوب گذرگاه حوادثی ساخته است که از تاریخ آن سی سده می گذرد . در این فاصله ، ایران شاهد پیروزی ها و شکست ها، شادی ها و غم ها، حوادث طبیعی، ویرانی و آبادانی، جنگ ها و حتی دست اندازی بیگانگان به خاک خود بوده است. پرسش ازسر آمیختگی پیدایش ایران با تنوع هویتی آن ، به موضوع کنونی نوشتار حاضر است.

تبلیغات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران
نویسندگان

شماره جدید نشریه عصر اندیشه منتشر شد...

| دوشنبه, ۱۳ آذر ۱۳۹۶، ۱۲:۵۹ ب.ظ

پانزدهمین شماره از مجله فرهنگ و علوم انسانی عصر اندیشه با سردبیری روح ­الأمین سعیدی بر روی پیشخوان کیوسک­های مطبوعاتی سراسر کشور قرار گرفت. این شماره در ۳۰۴ صفحه دربردارنده هفت پرونده با موضوعات گوناگون است.

پرونده «دین­داری یا دین­گریزی؟» که حجیم‌­ترین بخش عصر اندیشه پانزدهم محسوب می­شود، از منظری جامعه­‌شناسانه و با مشارکت ۹ جامعه­شناس برجسته کشور، وضعیت دین­داری مردم در جامعه ایران معاصر را بررسی کرده و بر این سؤال چالش‌­زا تمرکز یافته است که آیا جامعه ایرانی در دوران چهل­ساله حاکمیت یک نظام دین­مدار، نسبت به گذشته دین­دارتر شده و یا به سوی عرفی­گرایی و دین­گریزی میل کرده است؟ «فرجام دین­ جدایی» نام پرونده دیگر عصر اندیشه است که موضوع مهم بازخیزش دین در غرب و آغاز دوران پساسکولاریسم را مدنظر قرار داده و وضعیت کنونی اسلام را نیز در این شرایط نوپدید ارزیابی نموده است.

در این پرونده علاوه بر صاحبنظران داخلی، سه اندیشمند برجسته غیرایرانی از آمریکا، انگلستان و لبنان نیز مشارکت جسته­اند. دیدگاه بحث­برانگیزِ مطرح در مباحث پرونده این است که علی­رغم ظهور دوباره دین در عرصه جهانی و بحران سکولاریسم، اسلام سیاسی تاکنون نتوانسته الگوی قابل رقابتی را به­عنوان بدیل سکولاریسم غربی ارائه دهد.


ترکیه در حالی اقدام به ساخت سدی به نام «ایلیسو» بر روی رود «دجله» در جنوب شرقی کشور خود کرده است که آب دجله به «اروندرود» ایران سرازیر می‌شود و این اتفاق موجب خواهد شد میزان آب در تالاب هورالعظیم به حداقل خود برسد و خشک شود. البته خسارات احداث این سد به هورالعظیم محدود نمی‌شود و خسارات جبران‌ناپذیری برای کشورهای‌ پایین‌دست به بار خواهد آورد. از مشکلات معیشتی که برای ساکنان منطقه توسط ریزگردها پیش خواهد آمد، گرفته تا ایجاد فرآیندهایی نظیر بیابان‌زایی و خشکسالی در عراق و حتی ایران.

تصویر ماهواره‌ای بالا، از مراحل احداث سد ایلیسو در سال ۲۰۱۶ گرفته شده است

در سال ١٩٩٢ دولت ترکیه با افتتاح سد بزرگ آتاتورک روی رود فرات که ظرفیت آن معادل ٦٥٠ سد ایرانی بود، عملا آغاز شکل‌گیری ریزگردها در غرب ایران و تشدید بیابان‌زایی در عراق را رقم زد. سد ایلیسو نیز یکی از سدهای بزرگ در حال احداث در کشور ترکیه است که ساخت آن از سال ٢٠٠٦ شروع شد و در سال ٢٠١٩ به پایان خواهد رسید.

احداث این سد بر روی رود دجله که به خاک عراق سرازیر می‌شود و محیط زیست کشور ایران را نیز به خود وابسته کرده، نیازمند مجوزهای قانونی بین‌المللی و جلب رضایت کشورهای ایران و عراق بوده که دولت ترکیه بدون اخذ مجوزهای قانونی از مجامع بین‌المللی در حال ساخت آن است.

تصویر ماهواره‌ای بالا، از مراحل احداث سد ایلیسو در سال ۲۰۱۷ (۱۵ اردیبهشت ۹۶) گرفته شده است

در عصر حاضر، محیط زیست از اهمیت و جایگاه بسیار مهمی نزد ملت‌ها و دولت‌‌ها برخوردار است، چرا که امروزه محیط زیست در حمایت از توسعه، چهار نقش مهم را بر عهده دارد که عبارتند از: حمایت از زندگی، عرضه منابع طبیعی، جذب ضایعات محصولات و خدمات رفاهی. درواقع این چهار نقش جزء وظایف تفکیک ناپذیر محیط زیست است. از سوی دیگر، ظرفیت اکوسیستم‌ها برای پذیرش تغییرات در محیط زیست محدود بوده و گرچه طبیعت توانایی مقابله با تغییرات را دارد ولی سرعت بازسازی طبیعی در حد تخریب‌ها نیست و در نتیجه فرآیند تخریب محیط زیست به صورت غیرقابل بازگشتی در حال پیشروی است.

این نوشتار در تاریخ 20 اردیبهشت ماه در خبرگزاری فارس منتشر شده است.

http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13960219001495

محمود نورانی

پژوهشگر در حوزه جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک

  • موافقین ۰ مخالفین ۰
  • ۲۳ ارديبهشت ۹۶ ، ۱۱:۵۴

ترامپ به دنبال فرصت‌های جدید در بحران خاورمیانه

| شنبه, ۲۳ ارديبهشت ۱۳۹۶، ۱۱:۴۲ ق.ظ

ترامپ برای اولین سفر خارجی خود در اواخر ماه جاری آماده می‌شود و برنامه‌های بزرگی در سر دارد. در نوزدهم مه سفر خود را به ریاض، اورشلیم و رم آغاز می‌کند. امیدوار است بتواند راهی برای صلح میان فلسطین و اسرائیل پیدا کند. در بحبوحه بحران خاورمیانه، ترامپ به دنبال فرصت است.

ترامپ به دنبال فرصت‌های جدید در بحران خاورمیانه

  • موافقین ۰ مخالفین ۰
  • ۲۳ ارديبهشت ۹۶ ، ۱۱:۴۲

ترکیه، عربستان و رژیم صهیونیستی در کنفرانس امنیتی مونیخ مواضع ضدایرانی صریحی از خود نشان دادند. در مورد رژیم صهیونیستی این موضع چندان بی‌پروا نیست؛ چراکه در اساس مواضع جمهوری اسلامی منافی موجودیت این رژیم جعلی است که اشغالگرانه بر اراضی اشغال‌شده از فلسطینیان چیره شده است. اما درخصوص ترکیه و عربستان، بحث درباره‌ی مواضع اخیر و اتفاقاً ضدایرانی آن‌ها، نیاز به تحلیل و بررسی دارد. چه‌چیزی سبب شده است تا عربستان سعودی علیه ایران شمشیر را از رو ببندد و ترکیه‌ی اردوغان، به‌صراحت از ایران در صحنه‌ی بین‌المللی تعاریف و مصادیق نامتعارف (با قواعد سیستم بین‌الملل و قواعد هم‌زیستی مسالمت‌آمیز بین دو کشور) را در پیش بگیرد. برای پاسخ به این سؤال بایستی اولاً نگاهی به اتفاقاتی که در ایران در حال رخ دادن است، داشته باشیم و سپس به معادلاتی که در نظام بین‌الملل خودنمایی می‌کنند توجه کنیم و علل این موضوع را مورد بررسی قرار دهیم.

http://www.borhan.ir/Images/News/Larg_Pic/8-1-1392/IMAGE635000734204646493.jpg

  • موافقین ۰ مخالفین ۰
  • ۰۸ اسفند ۹۵ ، ۰۸:۳۰

منطقه غرب آسیا همواره در تحولات سیاسی و اتخاذ استراتژی قدرت‌های جهانی از نقش و اهمیت فراوانی برخوردار بوده است اهمیت روزافزون منطقه غرب آسیا به لحاظ استراتژیک و ژئواستراتژیک در دیدگاه‌ها و استراتژی قدرت‌های جهانی بویژه ایالات متحده آمریکا در دهه‌های گذشته امری بدیهی و آشکار است. بررسی راهبردهای منطقه‌ای غرب خصوصاً ایالات متحده آمریکا در این منطقه حساس در دهه‌های اخیر و سال‌های گذشته و پیش رو حائز اهمیت فراوان است. برای بررسی این تنوع راهبردی در برهه‌های گوناگون بدون تردید باید به گذشته برگشت و طریقه شکل‌گیری ژئوپلیتیک غرب آسیا را مورد واکاوی قرار داد تا بتوانیم ریشه‌های این راهبردها را شناخته و به درک عمیق‌تری از مساله برسیم. جنگ اول جهانی پیامدهای مختلفی بر منطقه غرب آسیا برجا گذاشت.


پان ترکیسم: گذشته، حال و آینده

| سه شنبه, ۲۵ آبان ۱۳۹۵، ۰۹:۵۶ ق.ظ

مقاله زیر ترجمه­­ی نوشتار بسیار مهمی است که توسط تئوریسین نامدار پان‌ترکیست "صابر زیان بدرالدین" تحت عنوان "پان‌ترکیسم؛ گذشته، حال و آینده‌ی آن" نگاشته شده است.

  نکته اساسی که خواننده باید بدان توجه کند این موضوع است که هدف از انتشار این مطلب صرفاً بررسی رفتارشناسی و جامعه شناختی جریان پان ترکیسم در جهان خصوصاً در منطقه غرب آسیاست.

و هرگونه برداشتی از این موضوع به قاعده این حکم نباشد که ناشر خود را مقید و طرفدار تفکرات این گروه قومیتی می داند.

http://cdn.fararu.com/files/fa/news/1395/8/19/286845_261.jpg

پیشرفت و ترقی "پان- ترکیسم"هم برای دولت‌های ترک جدیدی که با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ایجاد شده‌اند، و هم برای اقلیت‌های ترک درون کشورهایی نظیر چین و روسیه مسأله‌ای حیاتی و سرنوشت‌ساز به شمار می‌رود. مکتب پان‌ترکیسم جذاب‌ترین گزینه‌ی جایگزین را برای ملی‌گرایی افراطی، بنیادگرایی اسلامی، و غربی‌شدن غیر دینی مطرح می‌سازد.

آزادی موصل؛ چالش ها و فرصت ها

| دوشنبه, ۲۶ مهر ۱۳۹۵، ۰۲:۲۰ ب.ظ

با نزدیک شدن به ساعت صفر عملیات آزادسازی موصل، گمانه های مربوط به نقش بازیگران مختلف و نیز تحولات پس از شکست داعش، زبانزد محافل مختلف شده است. با توجه به تعدّد عوامل شرکت کننده در این عملیات، آزادی موصل ضمن آن که یک فرصت و پیروزی مهم برای دولت عراق محسوب می­شود، اما از دیگر سو متضمن چالش­ها و تهدیداتی است که اگر به خوبی مدیریت نشود، چه بسا طعم شیرین غلبه بر داعش را در ذائقه عراقی­ها تلخ خواهد کرد.

سردار دکتر سید یحیی صفوی، دستیار و مشاور عالی فرماندهی معظم کل قوا گفت:"پیشنهاد من این است که ما باید روابطمان را با کشورهای عمان، کویت، حتی قطر بیشتر کنیم و در رابطه با سعودی ها مدارا کنیم. ما به هیچ وجه نباید به سمت تنش سعودی ها حرکت کنیم".

سخنرانی سردار صفوی در نشست مشترک موسسه آینده پژوهی جهان اسلام و مرکز آموزش و پژوهش های بین المللی وزارت امور خارجه را در ادامه می خوانید:

بنده صحبتم را راجع به تاثیر وزن ژئوپلیتیکی ایران بر روابط میان کشورهای منطقه ی پیرامون ایران آغاز می کنم. حدود 24 تعریف از ژئوپلیتیک وجود دارد ولی آن تعریفی که در بحث امروز مورد نظر بنده است، روابط و تاثیر سه حوزه سیاست، قدرت و جغرافیا و تعامل این سه حوزه با یکدیگر است. تعریف دومم راجع به وزن ژئوپلیتیکی است؛ وزن ژئوپلیتیکی عبارت است از وزن یک دولت یا یک کشور در مناسبات قدرت و همچنین میزان تاثیرگذاری در کنشگرانی در مقیاس منطقه ای یا فرا منطقه ای یا محیط جهانی. در واقع یعنی آن ظرفیت، پتانسیل و منزلتی که یک کشور و یک دولت با همان تعریفی که کردیم چه در مناسبات منطقه ای و چه در رابطه با تاثیرگذاری روی سایر کنشگران منطقه دارد. تعریف سوم مربوط به منطقه است. منطقه مورد بحث من در جلسه امروز، حوزه ژئوپلیتیکی پیرامون ایران است.

  • موافقین ۰ مخالفین ۰
  • ۲۴ شهریور ۹۵ ، ۰۸:۱۶

نکاتی درباره پنجمین آزمایش اتمی کره شمالی

| شنبه, ۲۰ شهریور ۱۳۹۵، ۰۲:۲۳ ب.ظ

پنجمین و بزرگترین آزمایش اتمی کره شمالی که قدرتی بیش از بمب اتمی منفجرشده برفراز هیروشیما در زمان جنگ جهانی دوم داشت، باعث شد تا کشورهای منطقه سراسیمه این اقدام را محکوم کرده و کشورهای مختلف جهان نیز از آن بهعنوان حرکتی بسیار نگرانکننده یاد کنند.

درک این اقدام کره شمالی و اینکه آیا چنین عملکردی قابل پیشبینی بود یا خیر، درحالیکه پیشتر نیز این کشور چنین آزمایشهایی را انجام داده بود، بسیار اهمیت دارد

نباید از خاطر برد که «منافع ملی عالیه» و امنیتی، دغدغهای است که تصمیم سازان را در کشورهای عضو جامعه جهانی به خود مشغول کرده است. واقعیت این است که برای فهم اینچنین رفتارهایی از سوی «کیم جونگ اون» میبایست علت خروج این کشور را از «پیماننامه منع گسترش سلاحهای اتمی» (NPT) درک کنیم. چیزی که برای خیلی از کشورهای عضو جامعه جهانی که نگران امنیت خود هستند، میتواند درس بزرگی باشد.

با این اوصاف پنج نکته اساسی در این خصوص به نظر می رسد :

http://cdn.fararu.com/files/fa/news/1395/6/20/278442_386.jpg

1-

  • موافقین ۰ مخالفین ۰
  • ۲۰ شهریور ۹۵ ، ۱۴:۲۳